Samen bouwen aan nutsvoorzieningen.
De Publiek Private Nutsorganisatie (PPN) realiseert structurele maatschappelijke waarde door samenwerking tussen overheden, bedrijven en burgers.
Samen bouwen aan nutsvoorzieningen.
De Publiek Private Nutsorganisatie (PPN) realiseert structurele maatschappelijke waarde door samenwerking tussen overheden, bedrijven en burgers.
Waarom een Publiek Private Nutsorganisatie?
Nieuwe kennis en inzichten ontstaan razendsnel, vaak dwars door sectoren en domeinen heen. Dat vraagt om een andere manier van samenwerken: tussen inhoudelijke domeinen én tussen publieke en private partijen.
De huidige samenwerkingsvorm verloopt meestal via aanbestedingen binnen één domein. Die zijn vooral gericht op bestaande kennis. In de praktijk sluiten steeds meer aanbestedingen onvoldoende aan bij maatschappelijke opgaven en technologische ontwikkelingen. Soms zijn de eisen al achterhaald voordat het contract is gegund.
De versnelling in data- en AI-toepassingen vraagt om een nieuwe balans: tussen regulering en ruimte, tussen bestaande structuren en een veranderende werkelijkheid. Dit vraagt om een organisatie die domeinen verbindt, continu leert en publieke waarde blijft toevoegen. Die organisatie is de Publiek Private Nutsorganisatie.
PPN waarborgt de continuïteit en ontwikkeling van publieke voorzieningen in een tijd waarin samenwerking slimmer, wendbaarder en domeinoverstijgend moet zijn. Geen tijdelijk samenwerkingsverband, maar een blijvende structuur met geborgd eigenaarschap en een publiek mandaat.
Wat is een Publiek Private Nutsorganisatie?
Een PPN combineert de maatschappelijke doelstellingen van verschillende overheden en domeinen met de belangen van private partijen. Die belangen kunnen economisch, strategisch of maatschappelijk van aard zijn. Dit gebeurt binnen een robuuste, transparante samenwerkingsvorm.
Nutsvoorzieningen zoals energie, openbaar vervoer en de publieke ruimte dienen het algemeen belang. In de transitie naar een duurzame samenleving vraagt dat om een organisatie die deze voorzieningen structureel kan borgen én vernieuwen.
De PPN waarborgt de continuïteit van nutsvoorzieningen en ontwikkelt innovatieve oplossingen die binnen haar eigen organisatie worden toegepast. Daarbij bouwt zij voort op de kennis, ervaring en systemen van publieke en private partners.
Hoe werkt een Publiek Private Nutsorganisatie?
Een PPN is een zelfstandige onderneming die maatschappelijke waarde centraal stelt. Samenwerking staat niet in dienst van winstmaximalisatie, maar draagt direct bij aan het publieke belang.
Er bestaan meerdere manieren om een PPN juridisch en governance technisch in te richten, afhankelijk van de opgave, partners, financiering en gewenste publieke borging. Hieronder schetsen we één van de opties.
Dit voorbeeld combineert de slagkracht van een besloten vennootschap met stevige publieke borging. Twee onafhankelijke stichtingen spelen daarin een rol:
-
De Stichting Gouden Aandeel (SGA) bewaakt het maatschappelijke doel en toetst besluiten op publieke waarde.
-
Een Publiek Private STAK (Stichting Administratiekantoor) beheert het financieel eigendom en scheidt zeggenschap van rendement.
Deze opzet, geïnspireerd op steward ownership, maakt samenwerking duurzaam, doelgericht en transparant.
Gemeenten, bedrijven en investeerders nemen deel binnen een heldere governance-architectuur. Verantwoordelijkheid, zeggenschap en maatschappelijke verantwoording zijn evenwichtig verdeeld. Winst is toegestaan binnen afgesproken grenzen. Rendement blijft ondergeschikt aan het maatschappelijke doel. Eventuele overschotten worden benut voor publieke waarde.
De basisprincipes van de Publiek Private Nutsorganisatie
- Het bestuur is verantwoordelijk voor de continuïteit van diensten en het realiseren van maatschappelijke doelen op de lange termijn
- Maatschappelijke waarde weegt zwaarder dan economische opbrengst
- Beloning is gekoppeld aan de bijdrage aan publieke waarde
- Maatschappelijke en economische belangen zijn structureel van elkaar gescheiden
- Samenwerking is domeinoverstijgend, flexibel en lerend
- Data worden gebruikt om te begrijpen en vooruit te plannen, niet om te beheersen
Deze structuur is geen tijdelijk initiatief, maar een blijvende organisatievorm die publieke voorzieningen beschermt, versterkt en vernieuwt. De inrichting voorkomt belangenverstrengeling, borgt maatschappelijke waarde en maakt duurzame samenwerking mogelijk tussen publieke en private partijen. Besluitvorming is transparant, toekomstgericht en gebaseerd op gedeelde verantwoordelijkheid.
Hier werken we aan
Een Publiek Private Nutsorganisatie ondersteunt de ontwikkeling van voorzieningen die publieke waarde centraal stellen. Afhankelijk van de lokale context kan dat verschillende vormen aannemen. Altijd gaat het om maatschappelijke doelen die samenwerking tussen publieke en private partijen structureel nodig maken.
De hub als publiek knooppunt
In regio’s waar mobiliteit, energie en sociale voorzieningen samenkomen, ondersteunt de Publiek Private Nutsorganisatie de ontwikkeling van hubs die meer zijn dan overstappunten. Hier worden reizen, laden, ontmoeten en ondersteunen slim met elkaar verbonden. Denk aan plekken waar deelvervoer, buurtenergie en maatschappelijke functies samenkomen in één publieke voorziening.
Gemeenten, netbeheerders, mobiliteitsaanbieders en maatschappelijke organisaties bouwen samen aan deze hubs, met bewoners als mede-eigenaar. De Nutsorganisatie maakt dit mogelijk via gedeeld eigenaarschap, publieke sturing en integrale financiering. Zo ontstaat infrastructuur die niet alleen efficiënt is, maar ook sociaal rechtvaardig en toekomstbestendig.
Gebiedsgerichte ontwikkeling met meervoudige waarde
In wijken waar leefbaarheid, economie en culturele identiteit samenkomen, ondersteunt de Publiek Private Nutsorganisatie samenwerkingen waarin gebiedsontwikkeling verder gaat dan fysieke inrichting. Publieke ruimte wordt gezien als gemeenschappelijk goed, met ruimte voor cultuur, ontmoeting, lokale economie en welzijn.
De Nutsorganisatie maakt het mogelijk om zulke samenwerkingen duurzaam te organiseren en te financieren. Zo ontstaat gedeeld eigenaarschap over de leefomgeving, met investeringen die niet alleen fysieke, maar ook sociale en culturele waarde creëren.
Meebouwen aan publieke waarde
Samenwerking via de PPN maakt het mogelijk om structureel te investeren in voorzieningen die publieke waarde creëren. Overheden, bedrijven en investeerders kunnen meedoen via een helder model dat samenwerking concreet, geborgd en toekomstgericht maakt.
Voor wie?
-
Gemeenten versterken regie, innovatie en uitvoeringskracht
-
Bedrijven brengen kennis, technologie en netwerk in
-
Investeerders bouwen mee aan maatschappelijke waarde met langetermijnperspectief
Contact
Wil je verkennen wat een PPN voor jouw regio, organisatie of opgave kan betekenen? Neem contact op met Minze Walvius of Eva Ruijter voor een kennismaking.
Initiatief en samenwerking
De Publiek Private Nutsorganisatie is een initiatief van Advier en is ingebed in het DMI-Ecosysteem. Deze structuur geeft publieke en private partners een betrouwbaar fundament om samen te werken aan vernieuwing en maatschappelijke continuïteit. De Publiek Private Nutsorganisatie werkt o.a samen met het VNG Kenniscentrum Innovatie.
Vind je niet alles wat je zoekt?
Deze website groeit mee met de ontwikkeling van de Publiek Private Nutsorganisatie. Sommige informatie is nog in opbouw. Heb je vragen, aanvullingen of zie je kansen om iets te verbeteren? Laat het weten. Jouw reactie helpt ons verder.
Veelgestelde vragen over de Publiek Private Nutsorganisatie (PPN)?
Een PPN is een organisatievorm waarin publieke en private partijen structureel samenwerken aan voorzieningen van maatschappelijk belang. Denk aan mobiliteit, energie of leefomgeving. De PPN is geen tijdelijk project, maar een blijvende structuur waarin publieke waarde vooropstaat en private inzet wordt verbonden aan lange termijn doelen.
Veel maatschappelijke opgaven overstijgen domeinen, bestuurslagen en sectoren. Tegelijk raken bestaande aanbestedingsmodellen en beleidsstructuren achter op de snelheid van technologische en sociale ontwikkelingen. De PPN biedt een alternatief: een wendbare, transparante en robuuste organisatievorm die publieke en private slagkracht structureel verbindt.
Een PPN functioneert als een zelfstandige onderneming met een publiek verankerd doel. Binnen een heldere governance-structuur werken gemeenten, bedrijven en investeerders samen aan concrete opgaven. De PPN faciliteert innovatieve pilots, deelt eigenaarschap en herinvesteert opbrengsten in maatschappelijke meerwaarde.
-
Continuïteit van publieke voorzieningen
-
Gedeelde verantwoordelijkheid en zeggenschap
-
Transparante besluitvorming
-
Ruimte voor innovatie buiten traditionele kaders
-
Dubbele waardecreatie: maatschappelijk én economisch
De governance van een PPN is zo ingericht dat publieke belangen zijn geborgd. Zeggenschap, besluitvorming en winstverdeling zijn zo vormgegeven dat maatschappelijke waarde leidend is. Economische belangen zijn welkom, maar ondergeschikt aan het publieke mandaat.
Een PPN bestaat uit een besloten vennootschap voor uitvoeringskracht, ondersteund door twee onafhankelijke stichtingen:
-
De Stichting Gouden Aandeel (SGA) toetst besluiten op maatschappelijke waarde en kan veto’s uitspreken wanneer het publieke doel in gevaar komt.
-
Een Publiek Private STAK (Stichting Administratiekantoor) beheert het financieel eigendom, geeft certificaten van aandelen uit en scheidt stemrecht van rendement.
Deze opzet is geïnspireerd op het principe van steward-ownership. Samen waarborgen deze structuren publieke borging, evenwichtige besluitvorming en lange termijn maatschappelijke waarde.
Winst mag worden gerealiseerd, maar binnen vooraf afgesproken grenzen. Er geldt een cap op rendement. Overschotten worden hergeïnvesteerd in publieke waarde. Financiële waarde is ondergeschikt aan het maatschappelijke doel.
Deelnemende partijen verschillen per regio en opgave. Gemeenten, bedrijven, investeerders, maatschappelijke organisaties en bewoners kunnen deelnemen, afhankelijk van de context. Belangrijk uitgangspunt is dat deelnemers op basis van gelijkwaardigheid samenwerken, met gedeeld eigenaarschap en helder belegd mandaat.
De PPN is geen projectorganisatie, maar een blijvende rechtsvorm. Aandelen of certificaten kunnen bij uittreding worden overgenomen door nieuwe partners. De missie blijft centraal, onafhankelijk van individuele partijen.
Een traditionele Publiek Private Samenwerking (PPS) is vaak projectmatig, tijdelijk en financieel gedreven. De PPN is structureel, missiegedreven en gericht op maatschappelijke waardecreatie. Waar PPS draait om samenwerking op contract, draait de PPN om gedeelde verantwoordelijkheid op inhoud en lange termijn.
-
Verduurzaming van lokale energievoorziening
-
Regionale mobiliteit via datagedreven verkeersregie
-
Gebiedsontwikkeling met oog voor gezondheid, klimaat en sociale samenhang
Altijd met publieke waarde als kompas, en met partnerschap als motor.
-
Verduurzaming van lokale energievoorziening
-
Regionale mobiliteit via datagedreven verkeersregie
-
Gebiedsontwikkeling met oog voor gezondheid, klimaat en sociale samenhang
Altijd met publieke waarde als kompas, en met partnerschap als motor.
-
Verduurzaming van lokale energievoorziening
-
Regionale mobiliteit via datagedreven verkeersregie
-
Gebiedsontwikkeling met oog voor gezondheid, klimaat en sociale samenhang
Altijd met publieke waarde als kompas, en met partnerschap als motor.
-
Verduurzaming van lokale energievoorziening
-
Regionale mobiliteit via datagedreven verkeersregie
-
Gebiedsontwikkeling met oog voor gezondheid, klimaat en sociale samenhang
Altijd met publieke waarde als kompas, en met partnerschap als motor.
De PPN is een organisatie die van zichzelf is en gericht is op de lange termijn, waardoor zij maximaal de missie en visie van continuïteit van de nutsvoorziening dient. De publieke sector heeft hierbij maximale sturing vanuit haar vetorecht en minimale economische risico’s. Waar reguliere concessies vaak eindigen met een verouderde infrastructuur, is de PPN structuur erop ingericht om gedurende de gehele looptijd waarde toe te voegen aan de software, de data en de netwerkstructuren. Door private partijen te belonen voor deze groei via gecapte waardestijging, blijft de voorziening ook voor de volgende generatie of een volgende uitvoerder modern, efficiënt en maatschappelijk verankerd.
Partijen kunnen deelnemen in de organisatie als certificaathouder. Vanuit die rol zijn zij sturend op de daadwerkelijke uitvoering. Wel is er een heldere scheiding aangebracht tussen de dagelijkse operatie (de uitvoering) en de governance die toeziet op de lange termijn en onafhankelijk dient te zijn van niet maatschappelijke verantwoorden economische belangen en of korte termijn politiek belangen.
De PPN is een organisatie die van zichzelf is en gericht is op de lange termijn, waardoor zij maximaal de missie en visie van continuïteit van de nutsvoorziening dient. De publieke sector heeft hierbij maximale sturing vanuit haar vetorecht en minimale economische risico’s. Waar reguliere concessies vaak eindigen met een verouderde infrastructuur, is de PPN structuur erop ingericht om gedurende de gehele looptijd waarde toe te voegen aan de software, de data en de netwerkstructuren. Door private partijen te belonen voor deze groei via gecapte waardestijging, blijft de voorziening ook voor de volgende generatie of een volgende uitvoerder modern, efficiënt en maatschappelijk verankerd.
Binnen de PPN ligt het eigendom van de kernactiva zoals software, data en lopende contracten centraal bij de organisatie zelf. Dit voorkomt dat publieke data de gijzelsoftware worden van een private partij, terwijl de overheid via haar vetorecht toezicht houdt op dit publieke kapitaal. De kern van een PPN bestaat hiermee uit twee elementen:
- De organisatie is van zichzelf.
- Het verdienmodel dient grotendeels te bestaan uit de opgebouwde maatschappelijke waarde aan het einde van de tenderperiode.
Omdat private partners pas aan de finish worden beloond op basis van de kwaliteit en waarde van deze activa, hebben zij er alle belang bij om vanaf het begin een uitstekend gedocumenteerd en hoogwaardig systeem op te bouwen en achter te laten.
Indien de overheid/overheden binnen de PPN wel operationeel is/zijn betrokken bij de uitvoering, behouden zijn de sturing op de door/voor hen vastgelegde rol. Het goudenaandeel/vetorecht dient dan vertegenwoordigd te worden door een onafhankelijke partij (bijvoorbeeld een oud bestuurder) die kan ingrijpen indien de betrokken overheid buiten haar rol gaat acteren en/of indien er korte termijn politieke of bestuurlijke belangen worden nagestreefd die strijdig zijn met de missie en visie. Zo wordt een strikte scheiding gehanteerd tussen de operatie (uitvoering en politiek of economisch belang) en het bewaken van- en toezicht houden op de visie missie).
Partijen kunnen deelnemen in de organisatie als certificaathouder. Vanuit die rol zijn zij sturend op de daadwerkelijke uitvoering. Wel is er een heldere scheiding aangebracht tussen de dagelijkse operatie (de uitvoering) en de governance die toeziet op de lange termijn en onafhankelijk dient te zijn van niet maatschappelijke verantwoorden economische belangen en of korte termijn politiek belangen.
De PPN is een organisatie die van zichzelf is en gericht is op de lange termijn, waardoor zij maximaal de missie en visie van continuïteit van de nutsvoorziening dient. De publieke sector heeft hierbij maximale sturing vanuit haar vetorecht en minimale economische risico’s. Waar reguliere concessies vaak eindigen met een verouderde infrastructuur, is de PPN structuur erop ingericht om gedurende de gehele looptijd waarde toe te voegen aan de software, de data en de netwerkstructuren. Door private partijen te belonen voor deze groei via gecapte waardestijging, blijft de voorziening ook voor de volgende generatie of een volgende uitvoerder modern, efficiënt en maatschappelijk verankerd.
Binnen de PPN ligt het eigendom van de kernactiva zoals software, data en lopende contracten centraal bij de organisatie zelf. Dit voorkomt dat publieke data de gijzelsoftware worden van een private partij, terwijl de overheid via haar vetorecht toezicht houdt op dit publieke kapitaal. De kern van een PPN bestaat hiermee uit twee elementen:
- De organisatie is van zichzelf.
- Het verdienmodel dient grotendeels te bestaan uit de opgebouwde maatschappelijke waarde aan het einde van de tenderperiode.
Omdat private partners pas aan de finish worden beloond op basis van de kwaliteit en waarde van deze activa, hebben zij er alle belang bij om vanaf het begin een uitstekend gedocumenteerd en hoogwaardig systeem op te bouwen en achter te laten.
In tegenstelling tot traditionele aanbestedingen, waarbij leveranciers vaak worden geprikkeld tot een snelle, maximale afschrijving van hun investeringen, hanteert de PPN een waardevermeerderingsmodel. Partners ontvangen hun beloning deels in liquide middelen en deels in certificaten, waarvan de waarde meegroeit met de aantoonbare maatschappelijke waarde die gedurende de looptijd wordt opgebouwd. Om dit te laten slagen, moet vooraf 100% duidelijk zijn hoe deze maatschappelijke waarde aan het einde wordt berekend. Hiermee wordt voorkomen dat aanbestedingen vanuit traditionele silo’s samenwerking in het veld tegengaan. In plaats daarvan borgen we dat innovatie en synergie tot de allerlaatste dag van het contract lonend blijven, in plaats van dat de kwaliteit richting het einde afneemt.
Ja. Er zijn echter meerdere mogelijkheden om de veelgebruikte standaardprocedure beter in te richten. Zie onder andere www.pianoo.nl voor het scala aan mogelijkheden die de aanbesteding biedt. Vooral het stellen van de juiste eisen bij een aan- of inbesteding en/of een innovatieaanbesteding maakt langdurige samenwerking tussen publieke en private partijen mogelijk. Daarnaast zijn er vanzelfsprekend mogelijkheden in het kader van de Wet Bedrijfsinvesteringszones en andere maatwerkopties. Een PPN richt zich juist op de specifieke structuur waarbij impactinvesteerders en maatschappelijke partners deel uitmaken van de organisatie. Partners die niet uit zijn op winstmaximalisatie, maar zich richten op het realiseren van publieke doelen en daaraan ook hun beloning willen koppelen. Een PPN is er dan ook op ingericht om de creatie van maatschappelijke waarde centraal te stellen, waarbij deze impact zelfs een expliciet onderdeel zou moeten zijn van de beloning in de exit-strategie.
Indien de overheid/overheden binnen de PPN niet operationeel is/zijn betrokken bij de uitvoering, behouden zijn een sturende rol door de publieke belangen te borgen via een vetorecht t.a.v. het staande beleid en de wet- en regelgeving. Zo wordt een strikte scheiding gehanteerd tussen de operatie (uitvoering en politiek of economisch belang) en het bewaken van- en toezicht houden op de visie missie).
Bezoekadres
Kanaalweg 4
2628 EB Delft
+31 (0)15 214 05 71
KvK: 42029498
IBAN: NL04 TRIO 0321 2680 40



